Não bộ là trung tâm điều khiển mọi hoạt động sống của con người – từ suy nghĩ, trí nhớ, cảm xúc cho đến vận động và khả năng ra quyết định. Dù chỉ chiếm khoảng 2% trọng lượng cơ thể, não lại tiêu thụ tới gần 20% lượng oxy và năng lượng toàn cơ thể. Điều này cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của oxy và dưỡng chất trong việc duy trì hoạt động tối ưu của não bộ.
1. Oxy – “nguồn sống” không thể thiếu của tế bào não
Tế bào thần kinh (neurons) là nhóm tế bào có nhu cầu oxy rất cao. Oxy tham gia trực tiếp vào quá trình hô hấp tế bào tại ty thể, giúp chuyển hóa glucose thành ATP – nguồn năng lượng cho mọi hoạt động của não.
Khi não thiếu oxy, dù chỉ trong thời gian ngắn, các chức năng như tập trung, phản xạ và ghi nhớ đã bị ảnh hưởng. Thiếu oxy kéo dài có thể gây tổn thương tế bào thần kinh không hồi phục. Theo nhiều nghiên cứu thần kinh học, chỉ sau khoảng 5 phút não không được cung cấp đủ oxy, nguy cơ tổn thương não vĩnh viễn đã tăng lên rõ rệt.
Ngoài ra, oxy còn đóng vai trò quan trọng trong:
- Duy trì dẫn truyền xung thần kinh.
- Hỗ trợ tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine, serotonin.
- Giảm nguy cơ rối loạn nhận thức do suy giảm tuần hoàn não.
Đây là lý do vì sao các yếu tố giúp cải thiện lưu thông máu và tăng cung cấp oxy lên não như vận động, hít thở sâu, ngủ đủ giấc luôn được khuyến nghị để bảo vệ sức khỏe não bộ.
2. Glucose – nhiên liệu chính cho não
Khác với nhiều cơ quan khác, não hầu như không dự trữ năng lượng. Glucose trong máu là nguồn nhiên liệu chính và gần như duy nhất của não trong điều kiện bình thường. Khi lượng glucose không ổn định, não dễ rơi vào trạng thái “thiếu năng lượng”, biểu hiện bằng mệt mỏi, giảm tập trung, hoa mắt hoặc thay đổi cảm xúc.
Việc cung cấp glucose cần được duy trì ổn định thông qua chế độ ăn cân bằng, ưu tiên các nguồn carbohydrate phức hợp như ngũ cốc nguyên hạt, rau củ, trái cây… giúp não được “nuôi dưỡng” bền vững, tránh tăng – giảm đường huyết đột ngột.
3. Các dưỡng chất thiết yếu cho chức năng não bộ
Bên cạnh oxy và glucose, não bộ cần nhiều nhóm vi chất và dưỡng chất đặc hiệu để hoạt động hiệu quả:
– Axit béo omega-3 (DHA, EPA): DHA là thành phần cấu trúc quan trọng của màng tế bào thần kinh, chiếm tỷ lệ cao trong chất xám. Omega-3 góp phần cải thiện tính linh hoạt của màng tế bào, hỗ trợ dẫn truyền thần kinh và duy trì chức năng nhận thức.
– Vitamin nhóm B (B1, B6, B9, B12): Nhóm vitamin này tham gia vào chuyển hóa năng lượng cho não, tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh và bảo vệ bao myelin của sợi thần kinh. Thiếu vitamin B có thể liên quan đến suy giảm trí nhớ và rối loạn thần kinh.
– Khoáng chất (sắt, kẽm, magie): Sắt tham gia vận chuyển oxy trong máu, gián tiếp ảnh hưởng đến oxy não. Kẽm và magie đóng vai trò trong dẫn truyền thần kinh và cân bằng hoạt động kích thích – ức chế của não.
– Chất chống oxy hóa (vitamin C, E, polyphenols): Não bộ dễ bị tổn thương bởi stress oxy hóa do hoạt động chuyển hóa cao. Các chất chống oxy hóa giúp trung hòa gốc tự do, góp phần bảo vệ tế bào thần kinh trước quá trình lão hóa sớm.
4. Sự phối hợp giữa oxy và dưỡng chất
Hoạt động não bộ tối ưu không phụ thuộc vào một yếu tố đơn lẻ mà là sự phối hợp chặt chẽ giữa oxy, năng lượng và vi chất. Oxy giúp tạo năng lượng, dưỡng chất cung cấp “nguyên liệu” để não vận hành và tự bảo vệ. Khi một trong các yếu tố này suy giảm, hiệu suất não bộ cũng bị ảnh hưởng theo.
Thực tế cho thấy, lối sống ít vận động, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ hoặc chế độ ăn nghèo dinh dưỡng đều có thể làm giảm cung cấp oxy và dưỡng chất cho não, từ đó tác động tiêu cực đến trí nhớ, khả năng tập trung và tinh thần.
Kết luận
Oxy và dưỡng chất là nền tảng cốt lõi cho hoạt động của não bộ. Việc duy trì tuần hoàn tốt, hô hấp hiệu quả và chế độ dinh dưỡng cân đối không chỉ giúp não hoạt động minh mẫn mỗi ngày mà còn góp phần bảo vệ chức năng nhận thức lâu dài. Chăm sóc não bộ không phải là điều xa vời, mà bắt đầu từ những thói quen sống lành mạnh và sự quan tâm đúng cách đến nhu cầu thiết yếu của cơ thể.
Hotline: 1900 888 676
Website: vlive.vn
V LIVE INTERNATIONAL
